ReadyPlanet.com
dot dot
เค้าขวัญวรรณกรรม

นักเขียนอมตะ โกวิท เอนกชัย
เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

      “เปล่าเลย ผมไม่ใช่กวี
      เพียงเป็นคนทำงานแห่งถ้อยคำ
      ค่าจ้างนั้นแสนต่ำ
      แต่งานนั้นหนักนัก
      แต่ผมรักให้ดอกคำนี้
      ผลิบานที่ดวงใจ”

      ผู้เขียนถ้อยคำนี้คือ “รุ่งอรุณ ณ สนธยา” เป็นนามปากกาของ โกวิท เอนก หรือท่าน “เขมานันทะ” ซึ่งเป็นอีกฉายาหนึ่งของท่านได้มาเมื่อครั้งครองเพศสมณะอยู่สวนโมกขพลาราม

      ปีนี้ โกวิท อเนก ได้รับยกย่องจากมูลนิธิ “อมตะ” ให้เป็น “นักเขียนอมตะ” อันเป็นรางวัลทางวรรณกรรมใหญ่รางวัลหนึ่งในแวดวงวรรณกรรมไทย

      นักเขียนอมตะ เมื่อสองปีที่ผ่านมาคือ เสนีย์ เสาวพงศ์ หรือ ศักดิชัย บำรุงพงศ์ และเปลว สีเงิน
      ผมเรียก พี่โกวิทจนติดปาก ก็จะขอเรียกต่อไปในข้อเขียนนี้
      พี่โกวิทเป็น “นักเดินทาง” โดยตลอด แม้จนวินาทีนี้ที่พี่โกวิทไม่ได้ออกจากบ้านไปไหนเลย

      วันงานรับเกียรติยกย่องให้เป็นนักเขียนอมตะจากมือท่านประธานคือ อดีตนายกรัฐมนตรี อานันท์ ปันยารชุน เมื่อวันที่ 16 ตุลาคมที่ผ่านมา ผมก็ยังได้เห็นความเป็น “นักเดินทาง” จากใบหน้าสงบนิ่งของพี่โกวิท

      เย็นวันหนึ่ง ที่สวนโมกข์ พี่โกวิทเล่าเรื่องนิทานเซนจากภาพวาดในโรงมหรพทางวิญญาณที่พี่โกวิทวาดขยายจากภาพเก่า เรามาถึงข้อสรุปเรื่อง ศีลธรรม ผมเองได้ข้อสรุปเพียงว่า

      “ศีลเป็นข้อห้าม ธรรมเป็นข้อปฏิบัติ”
      พี่โกวิทขยายความให้ผมฟังต่อ
      “ศีลเป็นกำลังจากภายนอก ธรรมเป็นกำลังจากภายใน สองกำลังนี้จะบีบบดอัตตาที่อยู่ตรงกลางให้สลายไป”
      โอ้โฮ้...คิดได้ไง ผมอุทานอยู่ในใจ
      นี่แหละคือความหมาย “นักเดินทาง” ที่ผมนิยามให้พี่โกวิท
      คือ การเดินทางทาง “ความคิด” ครับ

      ไม่ใช่การเดินทางทางกายที่พี่โกวิทไปมาแล้วเกือบทั่วโลก และที่ไปมาทั้งโลกนั้น ก็ล้วนได้รับเชิญให้พี่โกวิทไปเล่าเรื่องการเดินทางทาง “ความคิด” นี่เอง

      หนังสือเล่มหนึ่งของพี่โกวิทเรื่อง “เดินทางไกลกับไซอิ๋ว” ซึ่งพี่โกวิทเล่าว่า ท่านอาจารย์พุทธทาส เป็นผู้ให้ความเห็นแย้งกับผู้คงแก่เรียนที่ว่าเห้งเจีย โป๊ยก่าย ซัวเจ๋ง นั้น คือตัวแทนของโทสะ ราคะ โมหะ ท่านอาจารย์พุทธทาสกลับเห็นว่าตัวละครสามตัวนั้นเป็นตัวแทนของ ปัญญา ศีล สมาธิ ที่ยังล้มลุกคลุกคลานอยู่

      พี่โกวิทบอกว่า นอกจากไซอิ๋วแล้ว ท่านอาจารย์พุทธทาสยังเล่าถึงผู้ใส่ใจหาความหมายทางธรรมในวรรณคดีโดยเฉพาะเรื่องรามเกียรติ์อีกด้วย

      พี่โกวิทเรียกเค้าความนี้ว่า “สายคำ” ท่านเขียนถึงเรื่องนี้ว่า

      “ข้าพเจ้าได้สายคำอันนั้นแล้ว ก็ลงมืออ่านไซอิ๋ว อย่างตั้งใจ ทั้งได้ช่องทางข้อคิดเห็นของสวามีวิเวกนันทะ ต่อรามายณะว่า ราวณะ ที่แท้ก็เป็นสัญลักษณ์ของ อหังการ์ ในที่สุดก็เห็นเค้าโครงทางจิตวิญญาณในมหากาพย์ รามายณะทั้งของอินเดีย ไทย และไซอิ๋วกี่ (ดัดแปลงมาจากรามยณะ) เมื่ออ่านไซอิ๋วตลอดเรื่อง และเขียนแผนภูมิแม่น้ำ ภูเขา วัดวาอารามดู ทั้งพิจารณา นิรุกติ ของชื่อเหล่านั้น ก็ยิ่งเห็นเด่นชัดว่า ไซอิ๋ว เป็นเรื่องราวการเดินทางภายในแต่งให้สนุกสนาน แต่แฝงความลึกซื้งไว้พร้อมมูล”

      หนังสือ “เดินทางไกลกับไซอิ๋ว”  จึงเท่ากับได้ร่วมเดินทางไปกับ “ความคิด” ของพีโกวิทด้วยอย่างสนุกสนานและลุ่มลึก

      เรื่องรามเกียรติ์นั้น พี่โกวิทว่า

      “ถ้าจะย่นย่อ รามายณะ ให้สั้นคงได้ใจความว่า ในฐานะเพียงเป็นมนุษย์แห่งความจริง (ราม) ได้อุทิศตนในทางพระเจ้าถึง 14 ปี ด้วยพลังของศรัทธาภักติ (หนุมาน) สามารถสร้าง มรรค (เสตุพันธ์) จนละอหังการ์ (ราวณะ) และสัจจะก็รวมเป็นเอกภาพกับ อาตมัน (สีดา) ก่อให้เกิดศาสนติสุขอันรุ่งเรืองต่อโลก

      จากความไม่รู้สู่ความรู้

      ตัวเราคือ พระราม ความไม่รู้หรือกิเลส คือ ทศกัณฐ์ ความรู้แจ้งคือ สีดา ความมุ่งมั่นเอาชนะกิเลส นั้นคือ หนุมาน

      ทั้งเรื่องจึงล้วนเป็น “การเดินทาง” ของจิตภายในตัวเรานี้เอง นั่นคือการนิ่งพินิจถึงปรมัตถธรรมในทุกเรื่อง

      พี่โกวิทเรียกลักษณะแห่งการนิ่งพินิจนี้ว่าคือการวิปัสสนา ดังนั้น เราจึงเรียกพี่โกวิทว่าเป็น “วิปัสนิก” คือผู้ปฎิบัติธรรมด้วยการกำหนดรู้อยู่ตลอดเวลา

      พี่โกวิทไม่ปฎิเสธความจริงอย่างโลกย์ๆ ซึ่งล้วนเป็นไปตามอำนาจของกิเลสเสียเป็นส่วนใหญ่ หากพี่โกวิทมีฐานของปรมัตถธรรมได้ตลอดเวลา และในทุกเรื่อง

      เช่น ขณะนี้ พี่โกวิทมีปัญหาเรื่องสุขภาพทำให้เคลื่อนไหวได้ช้าลง พี่โกวิทบอกว่า
      “ทกให้กำหนดสติได้ละเอียดขึ้น”
      นี้แหละพี่โกวิท

      หนังสือของพี่โกวิทที่มูลนิธิอมตะพิมพ์ขึ้นเป็นที่ระลึกในงานมอบรางวัลเล่มหนึ่งชื่อ “เค้าขวัญวรรณกรรม” ซึ่งรวมข้อเขียนการตีความวรรณกรรมไว้หลายเรื่อง นอกจากรามเกียรติ์และไซอิ๋วแล้ว เรื่องอื่นๆ มีเช่น สังข์ทอง พระรถ – เมรี พระสุธน – มโนราห์ ซึ่งล้วนทำให้เราได้ร่วมมองเห็น “เค้าโครงทางจิตวิญญาณ” ไปกับ “การเดินทาง” ของพี่โกวิท

      เส้นทางความคิดสายนี้มีผู้เดินไม่มากนักแต่ก็มีผู้ปรารถนาจะร่วมทางอยู่ไม่น้อย หากเขามักหลงเวียนวงอยู่ในเขาวงกตเสมอด้วยขาดเข็มทิศและลายแทงบอกทางถูก

      มนุษย์ใช้ปัญญาไปแก้ปัญหาในโลกในจักรวาลได้สารพัดสารพัน แต่มนุษย์ที่แท้ได้เลย
      เส้นทางสายนี้มีผู้กำลังเดินอยู่เนิบช้าแน่วนิ่งนี่ไง

      โกวิท เอนกชัย


บัวแสนกลีบกับมือนับหมื่นที่ยื่นให้


      ขอตั้งจิตอธิษฐานต่อองค์อวโลกิเตศวร
      พระผู้มองโลกด้วยกรุณาเป็นอารมณ์
      พระองค์ไม่ใช่เทพเจ้าผู้กุมอำนาจทิพย์
      แต่พระองค์คือความรัก ความเข้าใจ คือชีวิตที่ไร้คำนึงถึงสิ่งอื่นใด
      นอกจากการอยู่รวดปลอดภัยของสรรพสัตว์
      แต่พระองค์ก็หาใช่มหาเทพผู้เป็นอมตะอันอาจลิขิต โองการสวรรค์เปลี่ยนแปลง
      กรรมวิบากของใครก็ได้ไม่

พระองค์คือธาตุกรุณาผู้ประทับในใจของทุกคน คือความสว่าง อ่อนโยน แม้ไม่ใช่พลังอำนาจก็ยังประสบชัยชนะต่อโลกสาม
พระผู้ประเสริฐ ผู้มีใบหน้าระทมทุกข์ของสรรพสัตว์สะท้อนในแววตา
พระผู้สดับเสียงครวญคร่ำจากนรกโลกันตร์
พระผู้ลูบไล้ดวงอาทิตย์, เพ็ญจันทร์และดวงดาวด้วยฝามือ
แต่ก็ใช่อิทธิฤทธิ์ ปาฎิหาริย์อะไรไม่
แท้จริงพระองค์เป็นเพียงแสงกรุณาเปล่งประกายจากใจของสรรพสัตว์
พระผู้ดำรงอยู่ประจำใจทุกผู้คน
เป็นส่วนที่ดีที่สุดในท่ามกลางสิ่งล้ำค่าทั้งหลาย
ดีกว่าทองคำอร่ามเรือง เปล่งประกายกว่าเพชรจรัสแสง
งามกว่าประสาทราชมณเฑียร
สง่ากว่าช่อฟ้ามหาวิหาร
สูงส่งกว่าชะเวดากองอันพริ้งพราย
นุ่มนวลกว่าทัชมาฮัล
เร้าอารมณ์สุนทรรีย์ลี้ลับกว่าโบโรบุดัว
เป็นดวงตานับอเนกอนันต์
ในมือนับหมื่นที่ยื่นให้

เขมานันทะ




บทความ

คำฉันท์ (๘)
คำฉันท์ (๗)
คำฉันท์ (๖)
คำฉันท์ (5)
คำฉันท์ (4)
คำฉันท์ (3)
คำฉันท์ (2)
ชื่อวรรณคดีที่ควรรู้จัก (เพิ่มเติม)
คำฉันท์ (1)
ฉากรบใน “ดาหลัง”
กลอนคนฝรั่งเขียน
กลอนบรรยายเมืองสิงห์บุรี เมื่อ พ.ศ 2466
ท้องถิ่นกับอาเซียน...จุดเชื่อมที่ยังต้องค้นหา
วันภาษาไทย? บางปัญหาที่น่าแลกเปลี่ยนทัศนะ
กลอนไหว้ครูโนห์ราชาตรี
ข้อเสียของวิชาประวัติศาสตร์
จากระบบบรรณาการถึงการปกครองแบบพิเศษในปะตานี
พระราชนิพนธ์แปลสามเรื่อง
การส่งเสริมและข้อจำกัดของวรรณกรรมมุสลิม
สุนทรคึก เขียนถึง สุนทรภู่ (1) ตามรอยคึกฤทธิ์
กลอนคนฝรั่งเขียน
50 ปีสมาคมนักกลอนฯ กับการก้าวสู่เวทีสากล
สารลึบพะสูน: วรรณคดีลุ่มน้ำโขงที่ไม่โปร่งใส
เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา
สุภาษิตโบราณ
ง่ายและงามอย่างลาว
การเมืองในกวีของ “คุณพุ่ม”
ตำนานการสร้างโลกของชาวจ้วง
เวียงจัน 450 ปี
วันภาษาไทยฯ ที่ราชภัฏมหาสารคาม
แม่น้ำท่าจีนกำลังจะตาย
ย้อนรอยวัฒนธรรมลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา
นครปฐมและพระปฐมเจดีย์ในวรรณคดีนิราศ
ตามรอยภาษาศาสตร์ภาษากะเหรี่ยงบ้านไร่
ชาตินิยมสยาม และชาตินิยมไทย กับกรณีปราสาทเขาพระวิหารมรดกโลก
จัดอันดับความนิยมของบทความในเว็บสมาคมฯ
ตำนานนิทานพื้นบ้าน กำเนิดแม่น้ำโขง "ยักษ์สะลึคึ"
เอกสารวิชาการ ร่องรอยกาลเวลา หัวข้อ "ศิลปะ เพลง ดนตรี กวี" วังสะพุง, เลย
มุทิตาบูชาครูวันสุนทรภู่ที่ราชภัฏมหาสารคาม
สัมพันธ์ไทย – จีน (จ้วง) เครือญาติชาติภาษา
ตามล่าหารัก
แม่น้ำโขง โลกร้อน หรือเพราะจีนปิดเขื่อนกั้นน้ำ
The Ides of March และ “โภชนสติ” จาก ป๋วย อึ๊งภากรณ์
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์ (๒) article
200 ปี เอบราแฮม ลิงคอล์น: “บ้านที่แตกแยกกันเอง ไม่อาจตั้งอยู่ได้”
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์
ที่เรียกว่า วัฒนธรรม และคำว่า ภาษา
ของ-โขง จิตวิญญาณแห่งสายน้ำ
โคลงห้าพัฒนา ของ "จิตร ภูมิศักดิ์"
ประชาภิวัฒน์(ไทยกับอาเซียน)
วันสารทไทย
สุนทรภู่-ครูมีแขก จากโซนาต้าถึงเพลงทยอยเดี่ยว
สังคม"ทันสมัย" แต่ไร้สมอง
มะเมี๊ยะเป็นสาวมอญ
บรูซแกสตันไว้อาลัยละมูล
รากเหง้าความศักดิ์สิทธิ์ของกวีนิพนธ์ไทย
บทสัมภาษณ์ กวีรากหญ้า
ความเชื่อ
ทำไม
ร่องรอยกาลเวลา
โขงนที เพลงกวี ดนตรีชีวิต
ประชาชนในชาตินิยม
รักสามเศร้า ที่แหลมมลายู
ความหมายทางวัฒนธรรม
เที่ยว 9 วัดศักดิ์สิทธิ์ ไหว้พระทำบุญปีใหม่ สไตล์ "สุจิตต์ วงษ์เทศ"
ปาฐกถาช่างวรรณกรรม
รัฐบุรุษ
หนึ่งคนสองวัฒนธรรม
สุนทรภู่ ต่อต้านสงครามล่าเมืองขึ้น
วัฒนธรรม เปลี่ยน...ซีไรต์ก็เปลี่ยน
สยามเมืองยิ้ม
ปราสาทเขาพระวิหาร
เสภาเรื่องพระราชพงศาวดาร ของสุนทรภู่
ตะเกียงเจ้าพายุ
ต้นแบบ"กลอนสุนทรภู่"
สุนทรภู่ "ความรู้ใหม่" โยงใย "ความรู้เก่า"
จากร้อยกรอง สู่บทกวีมีทำนอง
รามายณะ (รามเกียรติ์) เล่าใหม่
พายุนาร์กีสหรืออคติในใจไทยที่ทำร้ายคนพม่า?
เห่ช้าพญาหงส์
การเทครัวในประวัติศาสตร์อุษาคเนย์
เมืองร้อยเอ็ดประตู
พล นิกร กิมหงวน
ภูมิประเทศอีสาน ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย
มิตาเกะ
เรือพระราชพิธี
The Secret
โลกดนตรี
ลมปากที่ไร้มารยา
คำกวี เส้น สี และแสงเงา
ยิ่งกระจะยิ่งกระจ่างอยู่กลางใจ
วรรคทอง
การะเกด
ในวรรณคดีมีกลอน (หรือ) เปล่า...?
ในวรรณคดีก็มีกลอนเปล่า
โล้ชิงช้า ประเพณีประดิษฐ์ใหม่ของพราหมณ์สยาม
เพลงลูกทุ่งมาจากไหน?
สนุกเล่นแต่เป็นจริง
ครูแจ้งวัดระฆัง สร้างสำนวนขุนช้างขุนแผน แสนสยอง ...
ชาติพันธุ์สุวรรณภูมิ
อยากได้ความรู้ไปหมู่บ้าน อยากได้ปริญญาไปมหาวิทยาลัย
อัจฉริยะรอบโลก กับ I see U มติชน 30 ปี
มรดกภาษา
เขาพระวิหาร: "มรดกโลก" ของกัมพูชา
สุนทรภู่:ในช่วงแผ่นดินพระนั่งเกล้า
สุนทรภู่ มหากวีกระฏุมพี
ข้อมูลนิราศเมืองสุพรรณ
กรุงเทพฯ "พื้นที่ทางวัฒนธรรม"
บางกอก
มาตุภูมิ กับ ชาติภูมิ
กวีปฎิวัติ article
ปริศนาพาสนุก article
สิทธิชุมชน - สนั่น ชูสกุล article
กราบกลอนด้วยกลอนครู article
ร่าย – โคลงในโองการแช่งน้ำฉันทลักษณ์จากสองฝั่งโขง article
กาพย์ยานี : ตำนานฉันทลักษณ์กับหลักการใหม่ article
เส้นทางรัก ขุนแผนและนางพิม จากสุพรรณมาเมืองพิจิตร article
กลอนบทละคร article
กวีอมตะอยู่ที่ผลงาน article
๓๕ เดนตายใน ขุนช้าง ขุนแผน article
จากปากแพรกถึงท่าดินแดง article
แม่น้ำโขง แม่น้ำแห่งอุษาคเนย์ : เชียงรุ่ง1-2 article
เถาอัญชัญ article
พลังลาว article
เวตาลเป็นใคร article
อ้อมอกแม่อิง article
สนิมในวรรณคดี article
เรื่องเล่าของสาย article
สวัสดีปี ใหม่ ๒๕๕๐ article
รายงานวรรณกรรม article
ตลาดวิชาและบางสิ่งที่มองข้าม article
รู้สึก นึก คิด เขียน article



dot
ประกวดร้อยกรองออนไลน์ครั้งที่ 7
dot
bulletข้อมูลการประกวดครั้งที่ 7, 2557
bulletผังร้อยกรอง
bulletอ่านโคลงประกวด 2557
bulletอ่านกลอนประกวด 2557
bulletอ่านกาพย์ยานีประกวด 2557
bulletผลการประกวดร้อยกรอง ปี 2557
dot
ข่าวสาร ข้อมูลสมาคม
dot
bulletกรรมการสมาคมสมัยที่ ๑๕-๑๖
bulletนายกสมาคมสมัยที่ ๑๗
bulletติดต่อนายกสมาคมนักกลอน
bulletติดต่อฝ่ายดูแลส่วนต่างๆ
bulletสมัครสมาชิกสมาคมนักกลอน
bulletนักกลอนตัวอย่าง ๒๕๕๓
dot
หัวข้อน่าสนใจ
dot
bulletรวมลิ้งค์เว็บไซต์น่าสนใจ
bulletส่งบทสักวา น.ส.พ. สยามรัฐ
bulletวารสารวิทยาจารย์ รับต้นฉบับ
bulletส่งข้อเขียนครูในดวงใจ
dot
แนะนำหนังสือ
dot
bulletหน้ารวมหนังสือ
bulletคู่มือเรียนเขียนกลอน
bulletกาสรคำฉันท์ - สมคิด สิงสง
bulletหนังสือสุรินทร์สโมสร
bulletฝากโลกนี้ไว้ในหัวใจเธอ - กอนกูย
bulletเลือน - อติภพ
bulletธาร ธรรมโฆษณ์
bulletนายทิวา
bulletกลอนเกียรติยศ
bulletอ้อมกอดแห่งท้องทุ่ง
bulletทองแถม นาถจำนง
bulletพงศาวดารพิภพ
bulletโป๊ยเซียน คะนองฤทธิ์
dot
โครงการประกวดต่างๆ
dot
bulletนายอินทร์อะวอร์ด ๒๕๕๖
bulletประกวดรางวัลซีไรท์ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลพานแว่นฟ้า ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลวรรณกรรมรามคำแหง ๒๕๕๖
dot
ผลตัดสินรางวัลต่างๆ
dot
bulletรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletผลรางวัลซีไรต์ ๒๕๕๗
bulletผลเซเว่นบุ๊คอวอร์ด ๒๕๕๗
bulletผลรางวัลแว่นแก้ว ๗ (๒๕๕๓)
bulletผลกลอนวิถีคนกับควาย
bulletผลร้อยกรอง “ผมจะเป็นคนดี”
bulletรางวัลนราธิป ๒๕๕๓
bulletนักเขียนอมตะ คนที่ ๖ (๒๕๕๕)
bulletนักเขียนรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletศิลปินมรดกอีสาน ๒๕๕๔
bulletผลรางวัลพานแว่นฟ้า ๒๕๕๕
bulletผลรางวัลรามคำแหง ๒๕๕๖
bulletศิลปินแห่งชาติ ๒๕๕๕
bulletผลประกวดหนังสือ ชีวิตใหม่ 2
dot
ข่าวคราวของลมหายใจ
dot
dot
Weblink
dot
bulletอ่านกลอนประกวด 2556

หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก
สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย
ศูนย์ให้คำปรึกษาปัญหาภาษาไทย มศว
เว็บรวมกระทู้ อาศรมชาวโคลง ใน pantip.com
หนังสืออีศาน


Copyright © 2010 All Rights Reserved.
ติดต่อ นายกสมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง
โทรศัพท์ ๐๘๙-๑๒๓๔๗๕๔ อีเมล์ tongtham.n@hotmail.com

สำนักพิมพ์แม่โพสพ