ReadyPlanet.com
dot dot
สุนทรภู่-ครูมีแขก จากโซนาต้าถึงเพลงทยอยเดี่ยว

สุนทรภู่-ครูมีแขก
จากโซนาต้าถึงเพลงทยอยเดี่ยว
อติภพ ภัทรเดชไพศาล

Download file PDF click here...

ความเคลื่อนไหวของความคิดและระบบปรัชญาของตะวันตก ที่เน้นการใช้ เหตุผลของเดส์การ์ต (Rene Descartes 1596-1650) นั้นสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะมนุษยนิยมที่เริ่มปรากฏขึ้น พร้อมๆ กับแนวคิดเรื่องความเป็นปัจเจก ดังหนังสือ Optics ที่เดส์คาร์ตเขียน ก็แสดงให้เห็นว่าภาพที่ปรากฏขึ้นในตาเรานั้นหาใช่การสำแดงออกของพระเจ้าไม่ แต่เป็นภาพการสะท้อนแสงกลับหัวผ่านเรตินาของเราเท่านั้น
ว่าที่จริงลักษณะปัจเจกในงานจิตรกรรมของฝรั่งเห็นได้จากในงานของดา วินชี (Leonardo da Vinci) และเดลลา ฟรานเชสก้า (Piero della Francesca) แล้ว (ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16) ที่เริ่มมีการวาดภาพแบบมีมิติตื้นลึก อันเป็นการสำแดงออกซึ่งความเป็น ปัจเจกของผู้วาดนั่นเอง (คือการที่ภาพทั้งภาพเป็นการแสดงมุมมองจากตำแหน่งที่ผู้เขียนภาพยืนอยู่ตำแหน่งเดียวเท่านั้น1 )
ส่วนของดนตรีตะวันตก เพลงเดี่ยวอย่างโซนาต้า (sonata) เกิดขึ้นมาพร้อมกับแนวคิดปัจเจกนิยมเช่นนี้ด้วยเช่นกัน เห็นได้จากช่วงเวลาที่เพลงเดี่ยวได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ นับแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 เพลงเดี่ยวอย่าง sonata นี้ค่อยๆ สร้างแบบแผน sonata form ขึ้นมาด้วยระยะเวลายาวนาน อันเป็นแบบแผนที่เคร่งครัดและเต็มไปด้วย เหตุผลซึ่งพอถึงคริสต์ศตวรรษที่ 18 แนวคิดที่เริ่มต้นโดยเดส์คาร์ตนี้ก็เห็นได้ชัดว่ากลายเป็นความเชื่อของชนชั้นกลางส่วนใหญ่ในตะวันตกไปแล้ว
ยิ่งกรณีของโมซาร์ต (Amadeus Mozart พ.ศ. 2299-2334 หรือ ค.ศ. 1756-1791) ที่ร่วมสมัยกับคานท์ (Immanuel Kant พ.ศ. 2267-2347 หรือ ค.ศ. 1724-1804) นักปรัชญาชาวเยอรมันที่เชื่อในเจตจำนงเสรี (Free will) การเป็นศิลปินอิสระจึงเป็นสิ่งที่น่าพิศมัยมากกว่าการรับใช้ราชสำนักหรือคริสตจักรอย่างจืดชืด เห็นได้จากช่วงปลายชีวิตที่โมซาร์ตได้ลาออกจากตำแหน่งในอาณัติของอาร์ชบิชอปมาใช้ชีวิตเป็นศิลปินอิสระ และสร้างงานที่เข้าถึงประชาชนคนชั้นกลางส่วนใหญ่ไว้เป็นจำนวนมาก
แต่แนวคิดแบบปัจเจกนิยมนี้ก็มาพร้อมกับการยกย่องศิลปินจนเกินจริง และทำให้งานศิลปะกลายเป็นทิพย์ ศิลปินคือมนุษย์พิเศษ ดา วินชีเป็นอัจฉริยะ นักเขียนภาพไม่ใช่แค่ ช่างอย่างแต่ก่อนอีกแล้ว แต่เป็น ศิลปินปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นในศิลปะทุกแขนง และเป็นสิ่งที่ทำให้ศิลปะกลายเป็นบางสิ่งที่แยกตัวออกมาจากชีวิตประจำวันของมนุษย์ ดูห่างไกลและจับต้องได้ยากขึ้น
และในคริสต์ศตวรรษที่ 17 นั้นเอง ขณะที่ sonata form กำลังก่อร่างสร้างตัวขึ้นมา ก็เป็นจังหวะเดียวกันกับที่อังกฤษเริ่มบุกอินเดีย และเป็นจุดเริ่มต้นแห่งจักรวรรดินิยม
ยิ่งมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 18 การค้าในอยุธยาที่คึกคัก ย่อมส่งผลให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ การศึกษากันและกันผ่านการค้าขาย แนวคิดต่างๆ ของทางตะวันตกย่อมไหลเวียนมาทางตะวันออกอย่างสยามประเทศด้วยเหตุนี้
มีข้อความหลายตอนที่แสดงให้เห็นว่า สุนทรภู่ ซึ่งมีชีวิตอยู่ในช่วงรัชกาลที่ 1-4 (พ.ศ. 2329-2398 หรือ ค.ศ. 1786-1855) มีความรู้เกี่ยวกับชาติต่างๆ เป็นอย่างดี ดังใน รำพันพิลาป ที่ท่านแต่งขึ้นเมื่ออายุได้ 65 ปี ได้กล่าวถึงเมืองต่างๆ ไว้มาก เช่นชวา มะละกา อินเดีย มังกล่า (เบงกอล) และเมืองลังกา (เกาะศรีลังกา) เป็นต้น
ดังนั้นเมืองลังกาของนางละเวงในเรื่อง พระอภัยมณี จึงเป็นเกาะที่มีอยู่จริง ไม่ใช่เรื่องในจินตนาการเท่านั้น ยิ่งกว่านั้น สุนทรภู่ยังรู้อีกด้วยว่าเกาะลังกาขณะนั้นถูกยึดครองโดยอังกฤษแล้ว ท่านจึงแต่งให้นางละเวงเป็นกษัตริย์ผู้หญิง (ที่ได้ครองเมืองลังกาเพราะพ่อถูกฆ่า) เทียบเคียงกับราชินีของอังกฤษสมัยนั้นคือควีนวิคตอเรียนั่นเอง
ยิ่งในตอนที่นางละเวงส่งภาพเขียนของตัวเองไปที่เมืองทมิฬ (อินเดียใต้) แล้วท้าวละมานแห่งเมืองทมิฬเดินทางมาหานางละเวงที่เกาะลังกานั้น ก็บรรยายฉากที่มีการจัดห้องนอนให้ท้าวละมานอย่างฝรั่งๆ ได้อย่างสมจริง มีการเอ่ยถึงเครื่องมือที่ ถึงนาทีตีระฆังเสียงหงั่งเหง่งซึ่งก็น่าจะเป็นนาฬิกาฝรั่ง หรืออย่างตอนบรรยายการแสดงดนตรีท่านก็เขียนไว้ว่า
      ฝ่ายสุรางค์นางบำเรอเสนอหน้า                              รินสุราแลชม้อยคอยถวาย
      สาวสำหรับขับเคียงเมียงชม้าย                                                 ประสานสายซอดังเสียงวังเวง
      แล้วขับขานประสานเสียงสำเนียงเรื่อย                  ช่างฉ่ำเฉื่อยฉอเลาะล้วนเหมาะเหม็ง
      บ้างไขกลดนตรีให้ตีเอง                                             ได้ฟังเพลงเพลิดเพลินเจริญใจ
ซึ่งในสองวรรคสุดท้ายนั้นเห็นทีจะหมายถึงกล่องดนตรีหรือ music box นั่นเอง
แนวคิดแบบใหม่ที่มาพร้อมกับความเป็นปัจเจกแบบของฝรั่งจึงส่งผลให้เกิดกวีอย่างสุนทรภู่ ซึ่งสิ่งนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่ล้วนมีเหตุผลมารองรับประกอบกันอย่างหนาแน่น เริ่มจากการที่สุนทรภู่เป็นชนชั้นผู้ดีที่เกิดในวังหลัง เมื่อเข้ารับราชการก็เป็นที่โปรดปรานของรัชกาลที่ 2 ได้รับพระราชทานเรือนแพ ริมน้ำเจ้าพระยา ตรงท่าช้างวังหลวง ซึ่งเป็นย่านเรือนแพของขุนนาง ผู้ดีเป็นศูนย์กลางของข้าราชการที่ทำงานในวังหลวง เป็นถิ่นที่ทรงอิทธิพลและย่อมมีผู้ไปมาหาสู่เสมอ ซึ่งรวมถึงพ่อค้าทั้งภายในและภายนอกที่เป็นชาวต่างชาติ เช่นจีน ฝรั่ง แขก (ชวา-มลายู) เป็นต้น  สุนทรภู่ท่านย่อมต้องเคยแลกเปลี่ยนความคิดและรู้เห็นเรื่องราวของต่างชาติมากก็ด้วยเหตุอันนี้
เพลงเดี่ยวแบบใหม่ที่เล่ากันภายหลังว่าเป็นของ ครูมีแขก ก็เริ่มประดิษฐ์ขึ้นในรุ่นราวคราวเดียวกันนี้ เพลงเดี่ยวแบบนี้แปลกออกไปจากขนบเดิมของดนตรีไทย เพราะไม่มีการด้น และผู้เล่นจะต้องจำทำนองให้ได้อย่างไม่ขาดตกบกพร่อง2 ซึ่งเป็นเรื่องยากและก่อให้เกิดบุคลิกภาพส่วนตนของนักดนตรีขึ้นเช่นเดียวกับดนตรีตะวันตก มีความเป็นปัจเจกและมี อัตลักษณ์ของตัว ดังที่สุนทรภู่ท่านเคยอ้างถึงว่า
ครูมีแขกคนนี้เขาดีครัน เป่าทยอยลอยลั่นบรรเลงลือ
สุนทรภู่เองเป็นคนรุ่นเดียวกับครูมีแขก และยังเคยเป็นคนบอกบทละครให้กับคณะนายบุญยังอีกด้วย ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ท่านจะรู้จักเพลงดนตรีต่างๆ เป็นอย่างดี ส่งผลให้จินตนาการกว้างไกลสร้างสรรค์พระอภัยมณีที่ใช้ดนตรีเป็นอาวุธ (ดนตรีคือหนึ่งในศิลปศาสตร์ 18 ประการ)
โลกทัศน์ของสุนทรภู่ในเรื่องดนตรีจึงกว้างขวางลึกซึ้ง และสิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือการสู้รบที่กระทำผ่านเสียงเพลงของพระอภัยมณีนั้นเป็นแนวคิดว่าด้วยสันติภาพบอกเล่าถึงการไม่ทำร้ายกันและกัน (ในเชิงสัญลักษณ์) แนวคิดเช่นนี้ในสยามประเทศเมื่อสองร้อยปีก่อนถือเป็นเรื่องพิเศษ
แต่ที่น่าแปลกใจก็คือแม้จนกระทั่งปัจจุบัน แนวคิดแบบนี้ก็ดูเหมือนจะยังคงเป็นเรื่องพิเศษอยู่

หนังสืออ่านเพิ่มเติม:
อันดามัน สุวรรณภูมิ โดยสุจิตต์ วงษ์เทศ
เอกสาร ประวัติย่อสุนทรภู่ โดยสุจิตต์ วงษ์เทศ (download ได้จาก website: www.sujitwongthes.com)

เชิงอรรถ

1 ซึ่งลักษณะเช่นนี้ตรงข้ามกับภาพสองมิติก่อนหน้า ที่แบนราบ และไม่มีมุมมองเพียงมุมเดียวแบบนี้
2 อย่างไรก็ตาม ผมไม่มั่นใจว่าลักษณะที่ต้องจำโน้ตทุกตัวของเพลงเดี่ยวเกิดขึ้นตั้งแต่เมื่อไร แต่ผมไม่ค่อยเชื่อว่าเพลงทยอยของครูมีแขกที่สุนทรภู่กล่าวถึงจะเป็นไปในลักษณะนั้น และเห็นว่าการที่ต้องท่องจำตัวโน้ตทุกตัวให้ได้นั้น น่าจะเกิดขึ้นในช่วงหลังจากนี้ ในขณะที่ สำนักของครูต่างๆ เริ่มลงหลักปักฐานแล้ว




บทความ

คำฉันท์ (๘)
คำฉันท์ (๗)
คำฉันท์ (๖)
คำฉันท์ (5)
คำฉันท์ (4)
คำฉันท์ (3)
คำฉันท์ (2)
ชื่อวรรณคดีที่ควรรู้จัก (เพิ่มเติม)
คำฉันท์ (1)
ฉากรบใน “ดาหลัง”
กลอนคนฝรั่งเขียน
กลอนบรรยายเมืองสิงห์บุรี เมื่อ พ.ศ 2466
ท้องถิ่นกับอาเซียน...จุดเชื่อมที่ยังต้องค้นหา
วันภาษาไทย? บางปัญหาที่น่าแลกเปลี่ยนทัศนะ
กลอนไหว้ครูโนห์ราชาตรี
ข้อเสียของวิชาประวัติศาสตร์
จากระบบบรรณาการถึงการปกครองแบบพิเศษในปะตานี
พระราชนิพนธ์แปลสามเรื่อง
การส่งเสริมและข้อจำกัดของวรรณกรรมมุสลิม
สุนทรคึก เขียนถึง สุนทรภู่ (1) ตามรอยคึกฤทธิ์
กลอนคนฝรั่งเขียน
50 ปีสมาคมนักกลอนฯ กับการก้าวสู่เวทีสากล
สารลึบพะสูน: วรรณคดีลุ่มน้ำโขงที่ไม่โปร่งใส
เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา
สุภาษิตโบราณ
ง่ายและงามอย่างลาว
การเมืองในกวีของ “คุณพุ่ม”
ตำนานการสร้างโลกของชาวจ้วง
เวียงจัน 450 ปี
วันภาษาไทยฯ ที่ราชภัฏมหาสารคาม
แม่น้ำท่าจีนกำลังจะตาย
ย้อนรอยวัฒนธรรมลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา
นครปฐมและพระปฐมเจดีย์ในวรรณคดีนิราศ
ตามรอยภาษาศาสตร์ภาษากะเหรี่ยงบ้านไร่
ชาตินิยมสยาม และชาตินิยมไทย กับกรณีปราสาทเขาพระวิหารมรดกโลก
จัดอันดับความนิยมของบทความในเว็บสมาคมฯ
ตำนานนิทานพื้นบ้าน กำเนิดแม่น้ำโขง "ยักษ์สะลึคึ"
เอกสารวิชาการ ร่องรอยกาลเวลา หัวข้อ "ศิลปะ เพลง ดนตรี กวี" วังสะพุง, เลย
มุทิตาบูชาครูวันสุนทรภู่ที่ราชภัฏมหาสารคาม
สัมพันธ์ไทย – จีน (จ้วง) เครือญาติชาติภาษา
ตามล่าหารัก
แม่น้ำโขง โลกร้อน หรือเพราะจีนปิดเขื่อนกั้นน้ำ
The Ides of March และ “โภชนสติ” จาก ป๋วย อึ๊งภากรณ์
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์ (๒) article
200 ปี เอบราแฮม ลิงคอล์น: “บ้านที่แตกแยกกันเอง ไม่อาจตั้งอยู่ได้”
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์
ที่เรียกว่า วัฒนธรรม และคำว่า ภาษา
ของ-โขง จิตวิญญาณแห่งสายน้ำ
โคลงห้าพัฒนา ของ "จิตร ภูมิศักดิ์"
ประชาภิวัฒน์(ไทยกับอาเซียน)
วันสารทไทย
สังคม"ทันสมัย" แต่ไร้สมอง
มะเมี๊ยะเป็นสาวมอญ
บรูซแกสตันไว้อาลัยละมูล
รากเหง้าความศักดิ์สิทธิ์ของกวีนิพนธ์ไทย
บทสัมภาษณ์ กวีรากหญ้า
ความเชื่อ
ทำไม
ร่องรอยกาลเวลา
โขงนที เพลงกวี ดนตรีชีวิต
ประชาชนในชาตินิยม
รักสามเศร้า ที่แหลมมลายู
ความหมายทางวัฒนธรรม
เที่ยว 9 วัดศักดิ์สิทธิ์ ไหว้พระทำบุญปีใหม่ สไตล์ "สุจิตต์ วงษ์เทศ"
ปาฐกถาช่างวรรณกรรม
รัฐบุรุษ
หนึ่งคนสองวัฒนธรรม
สุนทรภู่ ต่อต้านสงครามล่าเมืองขึ้น
วัฒนธรรม เปลี่ยน...ซีไรต์ก็เปลี่ยน
สยามเมืองยิ้ม
ปราสาทเขาพระวิหาร
เสภาเรื่องพระราชพงศาวดาร ของสุนทรภู่
ตะเกียงเจ้าพายุ
ต้นแบบ"กลอนสุนทรภู่"
สุนทรภู่ "ความรู้ใหม่" โยงใย "ความรู้เก่า"
จากร้อยกรอง สู่บทกวีมีทำนอง
รามายณะ (รามเกียรติ์) เล่าใหม่
พายุนาร์กีสหรืออคติในใจไทยที่ทำร้ายคนพม่า?
เห่ช้าพญาหงส์
การเทครัวในประวัติศาสตร์อุษาคเนย์
เมืองร้อยเอ็ดประตู
พล นิกร กิมหงวน
ภูมิประเทศอีสาน ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย
มิตาเกะ
เค้าขวัญวรรณกรรม
เรือพระราชพิธี
The Secret
โลกดนตรี
ลมปากที่ไร้มารยา
คำกวี เส้น สี และแสงเงา
ยิ่งกระจะยิ่งกระจ่างอยู่กลางใจ
วรรคทอง
การะเกด
ในวรรณคดีมีกลอน (หรือ) เปล่า...?
ในวรรณคดีก็มีกลอนเปล่า
โล้ชิงช้า ประเพณีประดิษฐ์ใหม่ของพราหมณ์สยาม
เพลงลูกทุ่งมาจากไหน?
สนุกเล่นแต่เป็นจริง
ครูแจ้งวัดระฆัง สร้างสำนวนขุนช้างขุนแผน แสนสยอง ...
ชาติพันธุ์สุวรรณภูมิ
อยากได้ความรู้ไปหมู่บ้าน อยากได้ปริญญาไปมหาวิทยาลัย
อัจฉริยะรอบโลก กับ I see U มติชน 30 ปี
มรดกภาษา
เขาพระวิหาร: "มรดกโลก" ของกัมพูชา
สุนทรภู่:ในช่วงแผ่นดินพระนั่งเกล้า
สุนทรภู่ มหากวีกระฏุมพี
ข้อมูลนิราศเมืองสุพรรณ
กรุงเทพฯ "พื้นที่ทางวัฒนธรรม"
บางกอก
มาตุภูมิ กับ ชาติภูมิ
กวีปฎิวัติ article
ปริศนาพาสนุก article
สิทธิชุมชน - สนั่น ชูสกุล article
กราบกลอนด้วยกลอนครู article
ร่าย – โคลงในโองการแช่งน้ำฉันทลักษณ์จากสองฝั่งโขง article
กาพย์ยานี : ตำนานฉันทลักษณ์กับหลักการใหม่ article
เส้นทางรัก ขุนแผนและนางพิม จากสุพรรณมาเมืองพิจิตร article
กลอนบทละคร article
กวีอมตะอยู่ที่ผลงาน article
๓๕ เดนตายใน ขุนช้าง ขุนแผน article
จากปากแพรกถึงท่าดินแดง article
แม่น้ำโขง แม่น้ำแห่งอุษาคเนย์ : เชียงรุ่ง1-2 article
เถาอัญชัญ article
พลังลาว article
เวตาลเป็นใคร article
อ้อมอกแม่อิง article
สนิมในวรรณคดี article
เรื่องเล่าของสาย article
สวัสดีปี ใหม่ ๒๕๕๐ article
รายงานวรรณกรรม article
ตลาดวิชาและบางสิ่งที่มองข้าม article
รู้สึก นึก คิด เขียน article



bulletผลร้อยกรองออนไลน์ 2558
dot
ประกวดร้อยกรองออนไลน์ครั้งที่ 7
dot
bulletข้อมูลการประกวดครั้งที่ 7, 2557
bulletผังร้อยกรอง
bulletอ่านโคลงประกวด 2557
bulletอ่านกลอนประกวด 2557
bulletอ่านกาพย์ยานีประกวด 2557
bulletผลการประกวดร้อยกรอง ปี 2557
dot
ข่าวสาร ข้อมูลสมาคม
dot
bulletกรรมการสมาคมสมัยที่ ๑๕-๑๖
bulletนายกสมาคมสมัยที่ ๑๗
bulletติดต่อนายกสมาคมนักกลอน
bulletติดต่อฝ่ายดูแลส่วนต่างๆ
bulletสมัครสมาชิกสมาคมนักกลอน
bulletนักกลอนตัวอย่าง ๒๕๕๓
dot
หัวข้อน่าสนใจ
dot
bulletรวมลิ้งค์เว็บไซต์น่าสนใจ
bulletส่งบทสักวา น.ส.พ. สยามรัฐ
bulletวารสารวิทยาจารย์ รับต้นฉบับ
bulletส่งข้อเขียนครูในดวงใจ
dot
แนะนำหนังสือ
dot
bulletหน้ารวมหนังสือ
bulletคู่มือเรียนเขียนกลอน
bulletกาสรคำฉันท์ - สมคิด สิงสง
bulletหนังสือสุรินทร์สโมสร
bulletฝากโลกนี้ไว้ในหัวใจเธอ - กอนกูย
bulletเลือน - อติภพ
bulletธาร ธรรมโฆษณ์
bulletนายทิวา
bulletกลอนเกียรติยศ
bulletอ้อมกอดแห่งท้องทุ่ง
bulletทองแถม นาถจำนง
bulletพงศาวดารพิภพ
bulletโป๊ยเซียน คะนองฤทธิ์
dot
โครงการประกวดต่างๆ
dot
bulletนายอินทร์อะวอร์ด ๒๕๕๖
bulletประกวดรางวัลซีไรท์ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลพานแว่นฟ้า ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลวรรณกรรมรามคำแหง ๒๕๕๖
dot
ผลตัดสินรางวัลต่างๆ
dot
bulletรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletผลรางวัลซีไรต์ ๒๕๕๗
bulletผลเซเว่นบุ๊คอวอร์ด ๒๕๕๗
bulletผลรางวัลแว่นแก้ว ๗ (๒๕๕๓)
bulletผลกลอนวิถีคนกับควาย
bulletผลร้อยกรอง “ผมจะเป็นคนดี”
bulletรางวัลนราธิป ๒๕๕๓
bulletนักเขียนอมตะ คนที่ ๖ (๒๕๕๕)
bulletนักเขียนรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletศิลปินมรดกอีสาน ๒๕๕๔
bulletผลรางวัลพานแว่นฟ้า ๒๕๕๕
bulletผลรางวัลรามคำแหง ๒๕๕๖
bulletศิลปินแห่งชาติ ๒๕๕๕
bulletผลประกวดหนังสือ ชีวิตใหม่ 2
dot
ข่าวคราวของลมหายใจ
dot
dot
Weblink
dot
bulletอ่านกลอนประกวด 2556

หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก
สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย
ศูนย์ให้คำปรึกษาปัญหาภาษาไทย มศว
เว็บรวมกระทู้ อาศรมชาวโคลง ใน pantip.com
หนังสืออีศาน


Copyright © 2010 All Rights Reserved.
ติดต่อ นายกสมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง
โทรศัพท์ ๐๘๙-๑๒๓๔๗๕๔ อีเมล์ tongtham.n@hotmail.com

สำนักพิมพ์แม่โพสพ