ReadyPlanet.com
dot dot
ตามล่าหารัก

 

"ตามล่าหารัก"
บททางแยกของ พุทธศาสนาแบบไทย ทุนนิยม และภาพยนตร์ไทยร่วมสมัย

เปรม สวนสมุทร

         งานวิจัยนี้สนใจศึกษาความเปลี่ยนแปลงของอุดมการณ์ความรักในสังคมไทย เพื่อศึกษามุมมองความรักที่พัฒนาไปตามสภาพของสังคม โดยมีกรอบความคิดพื้นฐานว่า สังคมไทยเป็นสังคมพุทธศาสนาความรักในพุทธศาสนาคือ "ความทุกข์" ในที่นี้หมายความถึงความรักที่ยึดติดกับคนที่รักหรือสิ่งของที่รัก เมื่อจะต้องพรากจากสิ่งที่รักก็จะทำให้เกิดความทุกข์ ดังนั้นความรักที่แท้จริงในพุทธศาสนาคือความเข้าใจใน "ความรัก" เพื่อให้ไม่ยึดติดในสิ่งของที่รัก นั่นคือรักแบบ "เมตตา" แต่เมื่อสภาพสังคมไทยเปลี่ยนไปตามอิทธิพลของกระแสวัฒนธรรมต่างชาติ โดยเฉพาะเมื่อวิธีชีวิตแบบทุนนิยมเข้ามาแทนที่อุดมการณ์พุทธศาสนา ความรักได้ถูกทำให้กลายเป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดของชีวิต ชีวิตจะไม่มีค่าเมื่อขาดความรัก ในแง่นี้ความรักซึ่งแต่เดิมเป็นเพียง "ความต้องการ" ได้ถูกสถาปนาให้กลายเป็น "ปัจจัยสำคัญ" ในการดำรงชีวิตของคน โดยเฉพาะวัยรุ่นปัจจุบัน
        งานวิจัยได้เลือกศึกษานวนิยายโศกของไทยในรูปแบบของภาพยนตร์ ด้วยเหตุว่านวนิยายโศกที่นำเสนอในรูปแบบของภาพยนตร์นั้นสามารถเทียบเคียงได้กับ "การแสดงละคร" ซึ่งเป็นรูปแบบความบันเทิงที่นิยมในอดีต จะเห็นได้ว่าวรรณคดีไทยโบราณนั้นส่วนใหญ่จะเป็นวรรณคดีเพื่อการแสดง เพราะสังคมไทยเป็นสังคมมุขปาฐะ แม้ว่าจะมีคนอ่านออกเขียนได้แต่คนไทยก็นิยมเสพศิลปะด้วยการชมและฟังมากกว่าการอ่าน นอกจากนี้ภาพยนตร์ในฐานะของการแสดงประเภทหนึ่งนั้นยังมีองค์ประกอบของการเร้าอารมณ์ของผู้เสพอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นตัวแสดง ฉาก เสียงเพลงและองค์ประกอบศิลป์อื่นๆ อันจะทำให้ผู้เสพจะได้ซึมซับรับสารของผู้สร้างได้สะดวกและเป็นไปในแนวทางเดียวกันกว่าการใช้จินตนาการรายบุคคล
        ในการศึกษาทฤษฎีเบื้องต้นเกี่ยวกับ "โศกนาฏกรรม"  และ "อารมณ์" พบว่าคุณสมบัติอย่างหนึ่งของความบันเทิงประเภทเรื่องเล่าโศกคือการให้ "การศึกษาในเชิงจริยธรรม" แก่ผู้เสพ ด้วยเหตุว่าเรื่องเล่าโศกมักจะสร้างโครงเรื่องเพื่อตั้งคำถามกับความความยุติธรรมและปัญหาบางอย่างเกี่ยวกับศีลธรรม เพื่อสร้างความตระหนักให้แก่ผู้เสพ และไม่ว่าผลของการกระทำนั้นๆ จะถูกสรุปอย่างไรในเรื่องเล่าโศก สิ่งที่เป็นบทสรุปของเรื่องเล่าโศกแต่ละเรื่องนั้นจะทำให้ผู้เสพได้คิดทบทวนถึงระบบจริยธรรมของตนเองและสังคมรอบข้างอย่างจริงจังมากขึ้น อนึ่งอารมณ์โศกหรืออารมณ์ในแง่ลบนั้น นึกวิจัยเชิงพฤติกรรมสังคมพบว่าเป็นอารมณ์มีผลต่อการจดจำของมนุษย์ กล่าวคือมนุษย์จะสามารถจดจำรายละเอียดเหตุการณ์ความรู้สึก ณ ขณะเกิดอารมณ์ในด้านลบร่วมด้วย มากกว่าในขณะที่มีอารมณ์ด้านบวก ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่าเรื่องเล่าโศกมีอิทธิพลส่วนในการสร้างเสริม ปรับแปลง และปลูกฝังอุดมการณ์บางอย่างแก่ผู้เสพ
        ผลการศึกษาพบว่าภาพยนตร์ไทยร่วมสมัยที่จัดให้เป็นเรื่องเล่าโศกนั้น แสดงให้เห็นการปะทะสังสรรค์กันระหว่างอุดมการณ์ความรักในพุทธศาสนาและทุนนิยม กล่าวคืออุดมการณ์ความรักที่ปรากฏในภาพยนตร์ไทยปัจจุบันไม่ได้เน้นนำเสนอว่าความรักนั้นเป็นทุกข์ แม้ความทุกข์ของตัวละครจะเกิดขึ้นเพราะความรัก แต่ภาพยนตร์ไม่ได้นำเสนอให้ตัวละครยอมแพ้และทำความเข้าใจกับ "ความจริง" ของความรัก หากแต่มุ่งส่งเสริมให้ตามล่าหาความรักต่อๆ ไป เพื่อชดเชยความรักที่ขาดหายและจืดจางไป ความรักได้ถูกให้ความสำคัญว่าเป็นเป้าหมายของชีวิต ชีวิตของคนจะไร้ค่าเมื่อขาดความรัก ทำให้ตัวละครต้องติดตามค้นหาเพื่อจะครอบครองความรักให้ได้ในที่สุด นอกจากนั้นหากมองผลของทุนนิยมในแง่ลบก็จะพบว่าความรักในเรื่องเล่าโศกนั้น "ถูกทำให้กลายเป็นสินค้า" และถูกโฆษณาประชาสัมพันธ์ให้เป็นปัจจัยที่สำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ ทำให้ความรักกลายเป็นปัจจัยหนึ่งของการสร้างความยอมรับนับถือในตัวเอง
         อนึ่งเป็นที่น่าสนใจว่าเรื่องเล่าโศกร่วมสมัยนั้นยังคงให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องบุพเพสันนิวาส หรือพรหมลิขิต แต่ก็พบว่าแนวคิดเรื่องบุพกรรม หรือการทำกรรมร่วมกันมาในชาติก่อนนั้นเริ่มถูกตั้งคำถามและเกิดความไม่แน่ใจ โดยเฉพาะในเรื่องของภพชาติการเกิดใหม่และการพบกันในชาติต่อๆ ไป
 จะเห็นได้ว่าในภาพยนตร์ไทยช่วงปี ๒๕๔๐ ถึง ๒๕๕๐ โดยเฉพาะภาพยนตร์รักโศกนั้นได้แสดงให้เห็นถึงอุดมการณ์ความรักแบบทุนนิยมที่เข้ามามีอิทธิพลต่อตัวเรื่องและตัวละคร หากเชื่อว่าการแสดงมีผลต่อการรับรู้ของผู้เสพในทางใดทางหนึ่ง ก็อาจกล่าวได้ความบันเทิงอย่างภาพยนตร์นั้นมีส่วนช่วยให้อุดมการณ์ความรักแบบทุนนิยมเข้ามามีอิทธิพลต่อสังคมไทย 
        ทั้งนี้งานวิจัยชิ้นนี้มองว่ากระบวนการนี้เป็นกระบวนการที่เปลี่ยนแปลงไปตามสภาพของสังคม เมื่อสังคมเปลี่ยนรูปแบบความสัมพันธ์ของคนในสังคม อุดมการณ์ในการใช้ชีวิตต่างๆ ของคนในสังคมก็ต้องเปลี่ยนแปลงไปด้วย จึงเป็นความท้าทายของพุทธศาสนา ทั้งนักวิชาการและผู้เผยแพร่ที่จะต้องปรับกระบวนการสั่งสอนและสั่งสมศีลธรรมให้เหมาะสมกับสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป โดยยังปรัชญาความคิดและจุดมุ่งหมายที่แท้จริงของหลักธรรมนั้นๆ ไว้




บทความ

คำฉันท์ (๘)
คำฉันท์ (๗)
คำฉันท์ (๖)
คำฉันท์ (5)
คำฉันท์ (4)
คำฉันท์ (3)
คำฉันท์ (2)
ชื่อวรรณคดีที่ควรรู้จัก (เพิ่มเติม)
คำฉันท์ (1)
ฉากรบใน “ดาหลัง”
กลอนคนฝรั่งเขียน
กลอนบรรยายเมืองสิงห์บุรี เมื่อ พ.ศ 2466
ท้องถิ่นกับอาเซียน...จุดเชื่อมที่ยังต้องค้นหา
วันภาษาไทย? บางปัญหาที่น่าแลกเปลี่ยนทัศนะ
กลอนไหว้ครูโนห์ราชาตรี
ข้อเสียของวิชาประวัติศาสตร์
จากระบบบรรณาการถึงการปกครองแบบพิเศษในปะตานี
พระราชนิพนธ์แปลสามเรื่อง
การส่งเสริมและข้อจำกัดของวรรณกรรมมุสลิม
สุนทรคึก เขียนถึง สุนทรภู่ (1) ตามรอยคึกฤทธิ์
กลอนคนฝรั่งเขียน
50 ปีสมาคมนักกลอนฯ กับการก้าวสู่เวทีสากล
สารลึบพะสูน: วรรณคดีลุ่มน้ำโขงที่ไม่โปร่งใส
เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา
สุภาษิตโบราณ
ง่ายและงามอย่างลาว
การเมืองในกวีของ “คุณพุ่ม”
ตำนานการสร้างโลกของชาวจ้วง
เวียงจัน 450 ปี
วันภาษาไทยฯ ที่ราชภัฏมหาสารคาม
แม่น้ำท่าจีนกำลังจะตาย
ย้อนรอยวัฒนธรรมลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา
นครปฐมและพระปฐมเจดีย์ในวรรณคดีนิราศ
ตามรอยภาษาศาสตร์ภาษากะเหรี่ยงบ้านไร่
ชาตินิยมสยาม และชาตินิยมไทย กับกรณีปราสาทเขาพระวิหารมรดกโลก
จัดอันดับความนิยมของบทความในเว็บสมาคมฯ
ตำนานนิทานพื้นบ้าน กำเนิดแม่น้ำโขง "ยักษ์สะลึคึ"
เอกสารวิชาการ ร่องรอยกาลเวลา หัวข้อ "ศิลปะ เพลง ดนตรี กวี" วังสะพุง, เลย
มุทิตาบูชาครูวันสุนทรภู่ที่ราชภัฏมหาสารคาม
สัมพันธ์ไทย – จีน (จ้วง) เครือญาติชาติภาษา
แม่น้ำโขง โลกร้อน หรือเพราะจีนปิดเขื่อนกั้นน้ำ
The Ides of March และ “โภชนสติ” จาก ป๋วย อึ๊งภากรณ์
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์ (๒) article
200 ปี เอบราแฮม ลิงคอล์น: “บ้านที่แตกแยกกันเอง ไม่อาจตั้งอยู่ได้”
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์
ที่เรียกว่า วัฒนธรรม และคำว่า ภาษา
ของ-โขง จิตวิญญาณแห่งสายน้ำ
โคลงห้าพัฒนา ของ "จิตร ภูมิศักดิ์"
ประชาภิวัฒน์(ไทยกับอาเซียน)
วันสารทไทย
สุนทรภู่-ครูมีแขก จากโซนาต้าถึงเพลงทยอยเดี่ยว
สังคม"ทันสมัย" แต่ไร้สมอง
มะเมี๊ยะเป็นสาวมอญ
บรูซแกสตันไว้อาลัยละมูล
รากเหง้าความศักดิ์สิทธิ์ของกวีนิพนธ์ไทย
บทสัมภาษณ์ กวีรากหญ้า
ความเชื่อ
ทำไม
ร่องรอยกาลเวลา
โขงนที เพลงกวี ดนตรีชีวิต
ประชาชนในชาตินิยม
รักสามเศร้า ที่แหลมมลายู
ความหมายทางวัฒนธรรม
เที่ยว 9 วัดศักดิ์สิทธิ์ ไหว้พระทำบุญปีใหม่ สไตล์ "สุจิตต์ วงษ์เทศ"
ปาฐกถาช่างวรรณกรรม
รัฐบุรุษ
หนึ่งคนสองวัฒนธรรม
สุนทรภู่ ต่อต้านสงครามล่าเมืองขึ้น
วัฒนธรรม เปลี่ยน...ซีไรต์ก็เปลี่ยน
สยามเมืองยิ้ม
ปราสาทเขาพระวิหาร
เสภาเรื่องพระราชพงศาวดาร ของสุนทรภู่
ตะเกียงเจ้าพายุ
ต้นแบบ"กลอนสุนทรภู่"
สุนทรภู่ "ความรู้ใหม่" โยงใย "ความรู้เก่า"
จากร้อยกรอง สู่บทกวีมีทำนอง
รามายณะ (รามเกียรติ์) เล่าใหม่
พายุนาร์กีสหรืออคติในใจไทยที่ทำร้ายคนพม่า?
เห่ช้าพญาหงส์
การเทครัวในประวัติศาสตร์อุษาคเนย์
เมืองร้อยเอ็ดประตู
พล นิกร กิมหงวน
ภูมิประเทศอีสาน ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย
มิตาเกะ
เค้าขวัญวรรณกรรม
เรือพระราชพิธี
The Secret
โลกดนตรี
ลมปากที่ไร้มารยา
คำกวี เส้น สี และแสงเงา
ยิ่งกระจะยิ่งกระจ่างอยู่กลางใจ
วรรคทอง
การะเกด
ในวรรณคดีมีกลอน (หรือ) เปล่า...?
ในวรรณคดีก็มีกลอนเปล่า
โล้ชิงช้า ประเพณีประดิษฐ์ใหม่ของพราหมณ์สยาม
เพลงลูกทุ่งมาจากไหน?
สนุกเล่นแต่เป็นจริง
ครูแจ้งวัดระฆัง สร้างสำนวนขุนช้างขุนแผน แสนสยอง ...
ชาติพันธุ์สุวรรณภูมิ
อยากได้ความรู้ไปหมู่บ้าน อยากได้ปริญญาไปมหาวิทยาลัย
อัจฉริยะรอบโลก กับ I see U มติชน 30 ปี
มรดกภาษา
เขาพระวิหาร: "มรดกโลก" ของกัมพูชา
สุนทรภู่:ในช่วงแผ่นดินพระนั่งเกล้า
สุนทรภู่ มหากวีกระฏุมพี
ข้อมูลนิราศเมืองสุพรรณ
กรุงเทพฯ "พื้นที่ทางวัฒนธรรม"
บางกอก
มาตุภูมิ กับ ชาติภูมิ
กวีปฎิวัติ article
ปริศนาพาสนุก article
สิทธิชุมชน - สนั่น ชูสกุล article
กราบกลอนด้วยกลอนครู article
ร่าย – โคลงในโองการแช่งน้ำฉันทลักษณ์จากสองฝั่งโขง article
กาพย์ยานี : ตำนานฉันทลักษณ์กับหลักการใหม่ article
เส้นทางรัก ขุนแผนและนางพิม จากสุพรรณมาเมืองพิจิตร article
กลอนบทละคร article
กวีอมตะอยู่ที่ผลงาน article
๓๕ เดนตายใน ขุนช้าง ขุนแผน article
จากปากแพรกถึงท่าดินแดง article
แม่น้ำโขง แม่น้ำแห่งอุษาคเนย์ : เชียงรุ่ง1-2 article
เถาอัญชัญ article
พลังลาว article
เวตาลเป็นใคร article
อ้อมอกแม่อิง article
สนิมในวรรณคดี article
เรื่องเล่าของสาย article
สวัสดีปี ใหม่ ๒๕๕๐ article
รายงานวรรณกรรม article
ตลาดวิชาและบางสิ่งที่มองข้าม article
รู้สึก นึก คิด เขียน article



bulletผลร้อยกรองออนไลน์ 2558
dot
ประกวดร้อยกรองออนไลน์ครั้งที่ 7
dot
bulletข้อมูลการประกวดครั้งที่ 7, 2557
bulletผังร้อยกรอง
bulletอ่านโคลงประกวด 2557
bulletอ่านกลอนประกวด 2557
bulletอ่านกาพย์ยานีประกวด 2557
bulletผลการประกวดร้อยกรอง ปี 2557
dot
ข่าวสาร ข้อมูลสมาคม
dot
bulletกรรมการสมาคมสมัยที่ ๑๕-๑๖
bulletนายกสมาคมสมัยที่ ๑๗
bulletติดต่อนายกสมาคมนักกลอน
bulletติดต่อฝ่ายดูแลส่วนต่างๆ
bulletสมัครสมาชิกสมาคมนักกลอน
bulletนักกลอนตัวอย่าง ๒๕๕๓
dot
หัวข้อน่าสนใจ
dot
bulletรวมลิ้งค์เว็บไซต์น่าสนใจ
bulletส่งบทสักวา น.ส.พ. สยามรัฐ
bulletวารสารวิทยาจารย์ รับต้นฉบับ
bulletส่งข้อเขียนครูในดวงใจ
dot
แนะนำหนังสือ
dot
bulletหน้ารวมหนังสือ
bulletคู่มือเรียนเขียนกลอน
bulletกาสรคำฉันท์ - สมคิด สิงสง
bulletหนังสือสุรินทร์สโมสร
bulletฝากโลกนี้ไว้ในหัวใจเธอ - กอนกูย
bulletเลือน - อติภพ
bulletธาร ธรรมโฆษณ์
bulletนายทิวา
bulletกลอนเกียรติยศ
bulletอ้อมกอดแห่งท้องทุ่ง
bulletทองแถม นาถจำนง
bulletพงศาวดารพิภพ
bulletโป๊ยเซียน คะนองฤทธิ์
dot
โครงการประกวดต่างๆ
dot
bulletนายอินทร์อะวอร์ด ๒๕๕๖
bulletประกวดรางวัลซีไรท์ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลพานแว่นฟ้า ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลวรรณกรรมรามคำแหง ๒๕๕๖
dot
ผลตัดสินรางวัลต่างๆ
dot
bulletรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletผลรางวัลซีไรต์ ๒๕๕๗
bulletผลเซเว่นบุ๊คอวอร์ด ๒๕๕๗
bulletผลรางวัลแว่นแก้ว ๗ (๒๕๕๓)
bulletผลกลอนวิถีคนกับควาย
bulletผลร้อยกรอง “ผมจะเป็นคนดี”
bulletรางวัลนราธิป ๒๕๕๓
bulletนักเขียนอมตะ คนที่ ๖ (๒๕๕๕)
bulletนักเขียนรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletศิลปินมรดกอีสาน ๒๕๕๔
bulletผลรางวัลพานแว่นฟ้า ๒๕๕๕
bulletผลรางวัลรามคำแหง ๒๕๕๖
bulletศิลปินแห่งชาติ ๒๕๕๕
bulletผลประกวดหนังสือ ชีวิตใหม่ 2
dot
ข่าวคราวของลมหายใจ
dot
dot
Weblink
dot
bulletอ่านกลอนประกวด 2556

หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก
สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย
ศูนย์ให้คำปรึกษาปัญหาภาษาไทย มศว
เว็บรวมกระทู้ อาศรมชาวโคลง ใน pantip.com
หนังสืออีศาน


Copyright © 2010 All Rights Reserved.
ติดต่อ นายกสมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง
โทรศัพท์ ๐๘๙-๑๒๓๔๗๕๔ อีเมล์ tongtham.n@hotmail.com

สำนักพิมพ์แม่โพสพ