ReadyPlanet.com
dot dot
การเมืองในกวีของ “คุณพุ่ม”

การเมืองในกวีของ “คุณพุ่ม”

บรรณาลัย / โชติช่วง นาดอน วันเสาร์

คุณพุ่ม” เป็นกวีหญิงที่มีชื่อเสียงมากในรัชกาลที่สาม สำนวนกลอนของ “คุณพุ่ม” มีชิ่อในทางเฉียบคม กร้าว

บทกลอนที่แสดงถึงเรื่องการเมือง(ส่วนตัว)ระหว่างคุณพุ่มกับรัชกาลที่สาม มีปรากฏในเรื่อง “เพลงยาวคุณพุ่มแต่งเฉลิมพระเกียรติ” (รัชกาลที่สามและรัชกาลที่สี่) พิมพ์แจกในงานกฐินพระราชทาน มหาเสวกโท พระยาเสถียรสุรประเพณี ปลัดบาญชีกระทรวงวัง ณ วัดราชคฤห์ พุทธศักราช 2464

ท่านผู้อ่านก็คงรู้ ๆ กันอยู่แล้วว่า “คุณพุ่ม” กวีหญิงของสยามยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์นั้น ท่านเอียงความนิยมไปทาง “วังล่าง” หรือวังเจ้านายฝ่ายลาวเวียงจันทน์ ที่บางยี่ขัน

บางยี่ขันและวัดคฤหบดีนั้น เป็นถิ่นสำคัญของ “ลาวเวียง” สายเวียงจันทน์

บิดาของคุณพุ่มคือ “พระยาราชมนตรี(ภู่)” เป็น คนสนิทของสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และคุณพุ่มเองก็เคยอยู่ “วังใน” ได้เป็นตำแหน่งสูงถึง “พนักงานพระแสง”

บิดาของคุณพุ่ม คือพระยาราชมนตรีนั้น มิใช่บุคคลธรรมดาสามัญเลย ท่านมีอิทธิพลมาก ๆ ในยุครัชกาลที่สาม

แต่เมื่อดูกลอนของ “คุณพุ่ม” แล้ว จะเห็นเนื้อความการเมืองซ่อนนัยอยู่ว่า คุณพุ่มนั้น มีปัญหากับรัชกาลที่สาม

เนื้อความใน “เพลงยาวเฉลิมพระเกียรติ” ของคุณพุ่มตอนใกล้จะจบนั้น เขียนว่า (สะกดการันต์ตามต้นฉบับเดิม)

๐ อันเรื่องราวกล่าวข้อยอพระเดช     วิรัติเจตนาจิตรดำฤษณา

ให้ครึกครื้นยินอยู่คู่สุธา                     โดยสำคัญปัญญาของนารี

แต่ผู้ฟังยังจะติว่าริเรื่อง                       ไม่เรียงเรื่องบงกชบทศรี

พระนั่งเกล้าเจ้าจังหวัดปัถพี               ไยจึงหมีกล่าวก่อนไว้ตอนกลาง

ก็ไม่เป็นเช่นนั้นท่านอย่านึก                จะจารึกบทรัชก็ขัดขวาง

เดิมพระหน่อวรนารถทั้งน้องนาง       กับสุรางค์รุ่นรุ่นพวกคุณจอม

ให้เงินตราค่าจ้างร่างบำราศ                 สิบสองบาทเขียนบทประณตถนอม

ทั้งแพรผ้าสารพัดจัดให้พร้อม             เธอไม่ยอมแก่งแย่งต้องแต่งตาม

ใจผู้อยู่อู่ผ่อนผู้นอนนิ่ง                         นี่จัดจริงจดเจือไว้เผื่อถาม

ที่คัดข้อยอพระยศประณตพระนาม      จึงเป็นความละลอกฉลองอยู่สองตอน

คิดพระคุณมุลลิกานราราช                    บรมบาทบพิตรอดิศร

ยอพระยศบทนรินทร์เพียงดินดอน       ไหวสะท้อนถึงกระทั่งหลังอานนท์”

ต่อไปเป็นคำกลอนสดุดีสมเด็จพระนั่งเกล้า ฯ ยาว 12 วรรค จะข้ามไป เพราะพื้นที่น้อย

จะนำบทกลอนที่เป็นเรื่อง “การเมือง” ที่คุณพุ่ม สารภาพความคิดของตน ที่หลงเข้าใจผิดสมเด็จพระนั่งเกล้าฯ

๐ ศีลอะพรหมสมหวังฉันทั้งชาติ          ยังไม่ขาดเป็นวิสุทธิราศี

บทอาบัติอัศธรรมกรรมไม่มี                ในชาตินี้เป็นผู้หญิงนึกชิงชัง

ชาติหน้านั้นฉันหมายเป็นชายโฉม       ให้เสร็จโสมนัศสมอารมณ์หวัง

ถึงสพัญบรรพชาปัญญาพลัง               พบพระนั่งเกล้ากระษัตริย์ลัทยา

ในชาตินี้มิได้อยู่ชูฉลอง                        เพราะคะนองหนีบุญมุ่นโมหา

ดูกงจักรหักเห็นเป็นผกา                      ต้องออกมาใช้ชาติ์ญาติเวร

ได้อภิวาทเพียงพระราชโอรสรัก          คอยห้ามหักโศกหายคล้ายพิมเสน

คือกรมหมื่นสุชำอัมเรนทร์                 นฤเบนร์บดินทร์นรินทร ๐

น่าคิดว่า คุณพุ่มสารภาพ(ตอนแก่)ว่า เห็นกงจักรเป็นดอกไม้

แล้วใครหรืออะไรเล่า คือกงจักรและดอกไม้ !

คุณพุ่มบอกเพียงว่า ท่านเห็นกงจักรเป็นดอกไม้ เลยมิได้รับใช้สมเด็จพระนั่งเกล้าฯ

เหตุเป็นเพราะ ตัวคุณพุ่มนั่นเองที่มองอะไรผิด ๆ ดังที่ท่านเขียนว่า

๐ ในชาตินี้มิได้อยู่ชูฉลอง                  เพราะคะนองหนีบุญมุ่นโมหา

ดูกงจักรหักเห็นเป็นผกา                   ต้องออกมาใช้ชาติ์ญาติเวร ๐

......................................

 

 




บทความ

คำฉันท์ (๘)
คำฉันท์ (๗)
คำฉันท์ (๖)
คำฉันท์ (5)
คำฉันท์ (4)
คำฉันท์ (3)
คำฉันท์ (2)
ชื่อวรรณคดีที่ควรรู้จัก (เพิ่มเติม)
คำฉันท์ (1)
ฉากรบใน “ดาหลัง”
กลอนคนฝรั่งเขียน
กลอนบรรยายเมืองสิงห์บุรี เมื่อ พ.ศ 2466
ท้องถิ่นกับอาเซียน...จุดเชื่อมที่ยังต้องค้นหา
วันภาษาไทย? บางปัญหาที่น่าแลกเปลี่ยนทัศนะ
กลอนไหว้ครูโนห์ราชาตรี
ข้อเสียของวิชาประวัติศาสตร์
จากระบบบรรณาการถึงการปกครองแบบพิเศษในปะตานี
พระราชนิพนธ์แปลสามเรื่อง
การส่งเสริมและข้อจำกัดของวรรณกรรมมุสลิม
สุนทรคึก เขียนถึง สุนทรภู่ (1) ตามรอยคึกฤทธิ์
กลอนคนฝรั่งเขียน
50 ปีสมาคมนักกลอนฯ กับการก้าวสู่เวทีสากล
สารลึบพะสูน: วรรณคดีลุ่มน้ำโขงที่ไม่โปร่งใส
เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา
สุภาษิตโบราณ
ง่ายและงามอย่างลาว
ตำนานการสร้างโลกของชาวจ้วง
เวียงจัน 450 ปี
วันภาษาไทยฯ ที่ราชภัฏมหาสารคาม
แม่น้ำท่าจีนกำลังจะตาย
ย้อนรอยวัฒนธรรมลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา
นครปฐมและพระปฐมเจดีย์ในวรรณคดีนิราศ
ตามรอยภาษาศาสตร์ภาษากะเหรี่ยงบ้านไร่
ชาตินิยมสยาม และชาตินิยมไทย กับกรณีปราสาทเขาพระวิหารมรดกโลก
จัดอันดับความนิยมของบทความในเว็บสมาคมฯ
ตำนานนิทานพื้นบ้าน กำเนิดแม่น้ำโขง "ยักษ์สะลึคึ"
เอกสารวิชาการ ร่องรอยกาลเวลา หัวข้อ "ศิลปะ เพลง ดนตรี กวี" วังสะพุง, เลย
มุทิตาบูชาครูวันสุนทรภู่ที่ราชภัฏมหาสารคาม
สัมพันธ์ไทย – จีน (จ้วง) เครือญาติชาติภาษา
ตามล่าหารัก
แม่น้ำโขง โลกร้อน หรือเพราะจีนปิดเขื่อนกั้นน้ำ
The Ides of March และ “โภชนสติ” จาก ป๋วย อึ๊งภากรณ์
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์ (๒) article
200 ปี เอบราแฮม ลิงคอล์น: “บ้านที่แตกแยกกันเอง ไม่อาจตั้งอยู่ได้”
มองรูป-เสียงกลอน (ว่าด้วยเสียงตรี วรรค ๒) ผ่าน อังคาร กัลยาณพงศ์
ที่เรียกว่า วัฒนธรรม และคำว่า ภาษา
ของ-โขง จิตวิญญาณแห่งสายน้ำ
โคลงห้าพัฒนา ของ "จิตร ภูมิศักดิ์"
ประชาภิวัฒน์(ไทยกับอาเซียน)
วันสารทไทย
สุนทรภู่-ครูมีแขก จากโซนาต้าถึงเพลงทยอยเดี่ยว
สังคม"ทันสมัย" แต่ไร้สมอง
มะเมี๊ยะเป็นสาวมอญ
บรูซแกสตันไว้อาลัยละมูล
รากเหง้าความศักดิ์สิทธิ์ของกวีนิพนธ์ไทย
บทสัมภาษณ์ กวีรากหญ้า
ความเชื่อ
ทำไม
ร่องรอยกาลเวลา
โขงนที เพลงกวี ดนตรีชีวิต
ประชาชนในชาตินิยม
รักสามเศร้า ที่แหลมมลายู
ความหมายทางวัฒนธรรม
เที่ยว 9 วัดศักดิ์สิทธิ์ ไหว้พระทำบุญปีใหม่ สไตล์ "สุจิตต์ วงษ์เทศ"
ปาฐกถาช่างวรรณกรรม
รัฐบุรุษ
หนึ่งคนสองวัฒนธรรม
สุนทรภู่ ต่อต้านสงครามล่าเมืองขึ้น
วัฒนธรรม เปลี่ยน...ซีไรต์ก็เปลี่ยน
สยามเมืองยิ้ม
ปราสาทเขาพระวิหาร
เสภาเรื่องพระราชพงศาวดาร ของสุนทรภู่
ตะเกียงเจ้าพายุ
ต้นแบบ"กลอนสุนทรภู่"
สุนทรภู่ "ความรู้ใหม่" โยงใย "ความรู้เก่า"
จากร้อยกรอง สู่บทกวีมีทำนอง
รามายณะ (รามเกียรติ์) เล่าใหม่
พายุนาร์กีสหรืออคติในใจไทยที่ทำร้ายคนพม่า?
เห่ช้าพญาหงส์
การเทครัวในประวัติศาสตร์อุษาคเนย์
เมืองร้อยเอ็ดประตู
พล นิกร กิมหงวน
ภูมิประเทศอีสาน ไม่มีในประวัติศาสตร์ไทย
มิตาเกะ
เค้าขวัญวรรณกรรม
เรือพระราชพิธี
The Secret
โลกดนตรี
ลมปากที่ไร้มารยา
คำกวี เส้น สี และแสงเงา
ยิ่งกระจะยิ่งกระจ่างอยู่กลางใจ
วรรคทอง
การะเกด
ในวรรณคดีมีกลอน (หรือ) เปล่า...?
ในวรรณคดีก็มีกลอนเปล่า
โล้ชิงช้า ประเพณีประดิษฐ์ใหม่ของพราหมณ์สยาม
เพลงลูกทุ่งมาจากไหน?
สนุกเล่นแต่เป็นจริง
ครูแจ้งวัดระฆัง สร้างสำนวนขุนช้างขุนแผน แสนสยอง ...
ชาติพันธุ์สุวรรณภูมิ
อยากได้ความรู้ไปหมู่บ้าน อยากได้ปริญญาไปมหาวิทยาลัย
อัจฉริยะรอบโลก กับ I see U มติชน 30 ปี
มรดกภาษา
เขาพระวิหาร: "มรดกโลก" ของกัมพูชา
สุนทรภู่:ในช่วงแผ่นดินพระนั่งเกล้า
สุนทรภู่ มหากวีกระฏุมพี
ข้อมูลนิราศเมืองสุพรรณ
กรุงเทพฯ "พื้นที่ทางวัฒนธรรม"
บางกอก
มาตุภูมิ กับ ชาติภูมิ
กวีปฎิวัติ article
ปริศนาพาสนุก article
สิทธิชุมชน - สนั่น ชูสกุล article
กราบกลอนด้วยกลอนครู article
ร่าย – โคลงในโองการแช่งน้ำฉันทลักษณ์จากสองฝั่งโขง article
กาพย์ยานี : ตำนานฉันทลักษณ์กับหลักการใหม่ article
เส้นทางรัก ขุนแผนและนางพิม จากสุพรรณมาเมืองพิจิตร article
กลอนบทละคร article
กวีอมตะอยู่ที่ผลงาน article
๓๕ เดนตายใน ขุนช้าง ขุนแผน article
จากปากแพรกถึงท่าดินแดง article
แม่น้ำโขง แม่น้ำแห่งอุษาคเนย์ : เชียงรุ่ง1-2 article
เถาอัญชัญ article
พลังลาว article
เวตาลเป็นใคร article
อ้อมอกแม่อิง article
สนิมในวรรณคดี article
เรื่องเล่าของสาย article
สวัสดีปี ใหม่ ๒๕๕๐ article
รายงานวรรณกรรม article
ตลาดวิชาและบางสิ่งที่มองข้าม article
รู้สึก นึก คิด เขียน article



bulletผลร้อยกรองออนไลน์ 2558
dot
ประกวดร้อยกรองออนไลน์ครั้งที่ 7
dot
bulletข้อมูลการประกวดครั้งที่ 7, 2557
bulletผังร้อยกรอง
bulletอ่านโคลงประกวด 2557
bulletอ่านกลอนประกวด 2557
bulletอ่านกาพย์ยานีประกวด 2557
bulletผลการประกวดร้อยกรอง ปี 2557
dot
ข่าวสาร ข้อมูลสมาคม
dot
bulletกรรมการสมาคมสมัยที่ ๑๕-๑๖
bulletนายกสมาคมสมัยที่ ๑๗
bulletติดต่อนายกสมาคมนักกลอน
bulletติดต่อฝ่ายดูแลส่วนต่างๆ
bulletสมัครสมาชิกสมาคมนักกลอน
bulletนักกลอนตัวอย่าง ๒๕๕๓
dot
หัวข้อน่าสนใจ
dot
bulletรวมลิ้งค์เว็บไซต์น่าสนใจ
bulletส่งบทสักวา น.ส.พ. สยามรัฐ
bulletวารสารวิทยาจารย์ รับต้นฉบับ
bulletส่งข้อเขียนครูในดวงใจ
dot
แนะนำหนังสือ
dot
bulletหน้ารวมหนังสือ
bulletคู่มือเรียนเขียนกลอน
bulletกาสรคำฉันท์ - สมคิด สิงสง
bulletหนังสือสุรินทร์สโมสร
bulletฝากโลกนี้ไว้ในหัวใจเธอ - กอนกูย
bulletเลือน - อติภพ
bulletธาร ธรรมโฆษณ์
bulletนายทิวา
bulletกลอนเกียรติยศ
bulletอ้อมกอดแห่งท้องทุ่ง
bulletทองแถม นาถจำนง
bulletพงศาวดารพิภพ
bulletโป๊ยเซียน คะนองฤทธิ์
dot
โครงการประกวดต่างๆ
dot
bulletนายอินทร์อะวอร์ด ๒๕๕๖
bulletประกวดรางวัลซีไรท์ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลพานแว่นฟ้า ปี ๒๕๕๖
bulletรางวัลวรรณกรรมรามคำแหง ๒๕๕๖
dot
ผลตัดสินรางวัลต่างๆ
dot
bulletรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletผลรางวัลซีไรต์ ๒๕๕๗
bulletผลเซเว่นบุ๊คอวอร์ด ๒๕๕๗
bulletผลรางวัลแว่นแก้ว ๗ (๒๕๕๓)
bulletผลกลอนวิถีคนกับควาย
bulletผลร้อยกรอง “ผมจะเป็นคนดี”
bulletรางวัลนราธิป ๒๕๕๓
bulletนักเขียนอมตะ คนที่ ๖ (๒๕๕๕)
bulletนักเขียนรางวัลศรีบูรพา ๒๕๕๖
bulletศิลปินมรดกอีสาน ๒๕๕๔
bulletผลรางวัลพานแว่นฟ้า ๒๕๕๕
bulletผลรางวัลรามคำแหง ๒๕๕๖
bulletศิลปินแห่งชาติ ๒๕๕๕
bulletผลประกวดหนังสือ ชีวิตใหม่ 2
dot
ข่าวคราวของลมหายใจ
dot
dot
Weblink
dot
bulletอ่านกลอนประกวด 2556

หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก
สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย
ศูนย์ให้คำปรึกษาปัญหาภาษาไทย มศว
เว็บรวมกระทู้ อาศรมชาวโคลง ใน pantip.com
หนังสืออีศาน


Copyright © 2010 All Rights Reserved.
ติดต่อ นายกสมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง
โทรศัพท์ ๐๘๙-๑๒๓๔๗๕๔ อีเมล์ tongtham.n@hotmail.com

สำนักพิมพ์แม่โพสพ